Bệnh thận mạn tính: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng bệnh hiệu quả

Bệnh thận mạn tính: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng bệnh hiệu quả
Bệnh thận mạn tính là một trong những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nhưng lại diễn tiến âm thầm, khó phát hiện sớm. Nếu không được kiểm soát đúng cách, bệnh có thể dẫn đến suy thận giai đoạn cuối và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Đọc bài viết dưới đây để hiểu rõ về nguyên nhân, triệu chứng cũng như các biện pháp phòng ngừa để chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe thận.

Bệnh thận mạn tính là gì?

Bệnh thận mạn tính (hay còn gọi là suy thận mạn) là tình trạng chức năng của thận bị suy giảm kéo dài và không hồi phục, thường diễn ra từ từ trong nhiều tháng hoặc nhiều năm. Khi chức năng thận suy yếu, cơ thể không còn khả năng lọc bỏ chất thải và cân bằng nước – điện giải một cách hiệu quả, dẫn đến nhiều rối loạn khác nhau trong cơ thể.
Cách phân biệt bệnh thận mạn tính với bệnh thận cấp tính
Việc phân biệt giữa thận mạn tính và thận cấp tính rất quan trọng để có hướng điều trị phù hợp:
•    Bệnh thận cấp tính là tình trạng suy giảm chức năng thận xảy ra đột ngột, có thể hồi phục nếu được điều trị đúng cách.
•    Bệnh thận mạn tính diễn tiến chậm rãi, kéo dài hơn 3 tháng, tổn thương thận thường là không hồi phục, cần kiểm soát lâu dài.

Bệnh thận mạn tính là gì?

Nguyên nhân khởi phát bệnh 

Bệnh thận mạn tính có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Dựa theo cơ chế, nguyên nhân được chia thành ba nhóm chính:
•    Suy thận trước thận
Đây là nguyên nhân gián tiếp làm tổn thương thận, chủ yếu do giảm lượng máu đến thận:
•    Mất nước kéo dài (do tiêu chảy, nôn nhiều…)
•    Tụt huyết áp, suy tim
•    Mất máu cấp
•    Rối loạn tuần hoàn máu toàn thân
•    Suy thận tại thận
Tình trạng này xảy ra do tổn thương trực tiếp cấu trúc bên trong thận, bao gồm:
•    Viêm cầu thận mạn
•    Bệnh thận do tiểu đường
•    Bệnh thận do tăng huyết áp lâu ngày
•    Viêm ống thận – mô kẽ
•    Nhiễm trùng hoặc ngộ độc thuốc ảnh hưởng đến nhu mô thận
•    Suy thận sau thận
Là các nguyên nhân gây tắc nghẽn đường tiết niệu khiến nước tiểu không thoát được ra ngoài, dẫn đến tổn thương ngược dòng lên thận:
•    Sỏi thận, sỏi niệu quản
•    Phì đại tuyến tiền liệt (ở nam giới lớn tuổi)
•    Hẹp niệu đạo
•    Khối u vùng tiểu khung chèn ép đường tiết niệu

Nguyên nhân khởi phát bệnh 

Triệu chứng nhận biết bệnh thận mạn tính

Trong giai đoạn đầu, bệnh thường không có biểu hiện rõ rệt. Các triệu chứng chỉ xuất hiện khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể:
•    Mệt mỏi, hoa mắt, khó tập trung
•    Tiểu đêm nhiều lần, nước tiểu có bọt, màu sẫm hoặc lẫn máu
•    Sưng phù ở chân, mặt (do ứ nước)
•    Chán ăn, buồn nôn, hơi thở có mùi lạ
Ngứa da, da khô
•    Huyết áp tăng không rõ nguyên nhân
•    Co giật, rối loạn tâm thần (trong giai đoạn nặng)

Các biến chứng nguy hiểm của bệnh

Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh thận mạn tính có thể dẫn đến nhiều biến chứng như:
•    Suy thận giai đoạn cuối, cần điều trị thay thế thận (chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận)
•    Tăng huyết áp kéo dài
•    Rối loạn điện giải, toan máu
•    Thiếu máu mạn tính
•    Loãng xương, dễ gãy xương
•    Rối loạn tim mạch, nguy cơ đột quỵ
•    Nhiễm trùng kéo dài do suy giảm miễn dịch

Triệu chứng nhận biết bệnh thận mạn tính

Phương pháp chẩn đoán bệnh

Để phát hiện sớm bệnh thận mạn tính, bác sĩ sẽ chỉ định:
•    Xét nghiệm máu: Đánh giá chỉ số creatinin, ure, eGFR (ước tính mức lọc cầu thận)
•    Xét nghiệm nước tiểu: Phát hiện protein niệu, hồng cầu, tế bào trụ
•    Siêu âm thận: Đánh giá kích thước, độ dày vỏ thận, phát hiện sỏi, u hoặc ứ nước
•    Chụp CT, MRI (nếu cần): Giúp khảo sát chi tiết hơn tổn thương cấu trúc thận
•    Sinh thiết thận (trong một số trường hợp): Xác định chính xác loại bệnh lý thận

Cách điều trị bệnh thận mạn tính hiệu quả

Hiện nay chưa có phương pháp điều trị dứt điểm bệnh thận mạn tính, nhưng có thể kiểm soát tốt tiến triển bệnh nếu được phát hiện và can thiệp sớm:
🔸 Kiểm soát nguyên nhân nền:
•    Điều trị tốt bệnh tiểu đường, tăng huyết áp, nhiễm trùng tiết niệu
•    Ngưng hoặc điều chỉnh các thuốc gây tổn thương thận
🔸 Điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt:
•    Hạn chế muối, đạm, kali, photpho
•    Uống đủ nước (theo chỉ dẫn bác sĩ)
•    Hạn chế các thực phẩm chế biến sẵn, nước ngọt có gas
•    Duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục nhẹ nhàng
🔸 Dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ:
•    Thuốc lợi tiểu, hạ huyết áp, điều hòa điện giải
•    Thuốc điều trị thiếu máu, hỗ trợ chuyển hóa xương
🔸 Điều trị thay thế thận (trong giai đoạn cuối):
•    Chạy thận nhân tạo định kỳ
•    Thẩm phân phúc mạc
•    Ghép thận (nếu đủ điều kiện)

Cách điều trị bệnh thận mạn tính hiệu quả

Lưu ý khi chăm sóc người bệnh thận mạn tính

•    Theo dõi huyết áp, cân nặng, lượng nước tiểu mỗi ngày
•    Nhắc nhở người bệnh uống thuốc đúng liều, đúng giờ
•    Động viên tinh thần, tránh để người bệnh lo lắng, căng thẳng
•    Kiểm tra chức năng thận định kỳ theo lịch hẹn
•    Hạn chế lạm dụng các loại thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc nam chưa được kiểm chứng

Biện pháp phòng ngừa bệnh hiệu quả

Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính, mỗi người nên:
•    Uống đủ nước, không nhịn tiểu lâu
•    Kiểm tra sức khỏe định kỳ, nhất là khi có yếu tố nguy cơ
•    Kiểm soát tốt bệnh lý nền như tiểu đường, cao huyết áp
•    Ăn uống lành mạnh, ít muối – ít dầu mỡ – nhiều rau xanh
•    Tập thể dục đều đặn, tránh béo phì
•    Không tự ý dùng thuốc, nhất là thuốc giảm đau dài ngày
•    Giữ tinh thần lạc quan, giảm stress
Bệnh thận mạn tính hoàn toàn có thể kiểm soát nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Việc thăm khám định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh chính là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe thận lâu dài.
Nếu bạn có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào về bệnh thận, hãy đến bệnh viện để được khám và tư vấn bởi các bác sĩ chuyên khoa nhiều kinh nghiệm.

Liên hệ ngay để đặt lịch khám tại TTH Hospital:
Bệnh viện Đa khoa TTH Vinh – Nghệ An
Địa chỉ: 105 Lý Thường Kiệt, phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An
Điện thoại: 0948.956.622
Bệnh viện Đa khoa TTH Hà Tĩnh – Hà Tĩnh
Địa chỉ: Số 01 đường Ngô Quyền, phường Trần Phú, tỉnh Hà Tĩnh
Điện thoại: 0912.555.115
Bệnh viện Đa khoa TTH Quảng Bình – Quảng Bình
Địa chỉ: 99 Điện Biên Phủ, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị
Điện thoại: 0857.867.222

Bệnh Lý Thường Gặp