Động kinh là bệnh gì

Động kinh, còn được gọi là chứng co giật, là một loại rối loạn tác động lên hệ thần kinh gây ra các cơn tăng cường hoặc không kiểm soát được của hoạt động điện tử trong não, dẫn đến các triệu chứng như co giật cơ bắp và thay đổi tâm trạng hoặc suy nghĩ. 

Dấu hiệu người bị động kinh

Người bị động kinh có thể có các dấu hiệu và triệu chứng khác nhau tùy thuộc vào loại và mức độ của cơn động kinh. Dưới đây là một số dấu hiệu thường gặp khi người bị động kinh:

Co giật cơ bắp

 Đây là triệu chứng phổ biến nhất của động kinh. Người bị co giật có thể trải qua các động tác cơ bắp bất thường và không kiểm soát được. Điều này có thể là co giật cả cơ bắp nhỏ hoặc toàn thân.

Mất ý thức

Trong nhiều trường hợp, người bị động kinh sẽ mất ý thức hoàn toàn trong suốt thời gian cơn động kinh diễn ra.

Biểu hiện tâm trạng và cảm xúc thay đổi

Trong một số trường hợp, trước khi cơn động kinh xảy ra, người bệnh có thể trải qua các biểu hiện như lo âu, hồi hộp, hoặc cảm giác tiên đoán. Sau cơn động kinh, họ có thể cảm thấy mệt mỏi hoặc bối rối.

Bất thường về cảm quan

Có thể có các triệu chứng liên quan đến cảm quan như thấy ánh sáng lóe loẹt, nghe tiếng ồn kì lạ, hoặc có cảm giác tức ngực.

Ngôn ngữ bất thường

Đôi khi, động kinh có thể ảnh hưởng đến khả năng sử dụng ngôn ngữ của người bệnh, gây ra các triệu chứng như lắp bắp, nói lặp đi lặp lại, hoặc ngừng nói một cách bất thình lình.

Cử động bất thường

Một số loại động kinh có thể gây ra các cử động bất thường như đi lại mà không kiểm soát được.

Những dấu hiệu này có thể xuất hiện cùng lúc hoặc riêng lẻ. Nếu bạn hoặc ai đó bạn quan tâm trải qua bất kỳ triệu chứng nào tương tự như trên, quan trọng là tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn, chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Nguyên nhân động kinh

Động kinh có thể có nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm:

• Động kinh tự phát: Không rõ nguyên nhân cụ thể, có thể do di truyền hoặc các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến hệ thần kinh.
• Động kinh do tổn thương não: Các chấn thương đầu, động mạch não bị nghẹt, hoặc các vấn đề khác gây hại đến não có thể gây ra động kinh.
• Động kinh do viêm não hoặc nhiễm trùng: Viêm não, viêm màng não, hoặc các loại nhiễm trùng trong hệ thần kinh cũng có thể gây ra cơn động kinh.
• Động kinh do rối loạn tâm thần: Một số rối loạn tâm thần như tự kỷ, bệnh tâm thần phân liệt có thể đi kèm với cơn động kinh.
• Động kinh do yếu tố di truyền: Có một số tình trạng di truyền có thể gây ra động kinh, ví dụ như bệnh Down, hội chứng Angelman.
• Động kinh do sử dụng chất gây nghiện hoặc cảm thụ động kinh: Sử dụng một số loại chất gây nghiện hoặc các loại thuốc có thể gây ra động kinh.

Đối tượng dễ bị động kinh 

Động kinh có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai, nhưng có một số đối tượng có nguy cơ cao hơn bị mắc chứng này. 

• Người có tiền sử gia đình: Nếu trong gia đình có người từng bị động kinh, nguy cơ mắc chứng này có thể tăng.

• Trẻ em và người trẻ tuổi: Động kinh ở trẻ em và người trẻ tuổi có thể do yếu tố di truyền hoặc phát triển não chưa hoàn thiện.
• Người mắc các bệnh tạo thành máu đông dễ gây đột quỵ: Các bệnh như bệnh tim mạch, tiểu đường, huyết áp cao, béo phì, tăng lipid máu... tăng nguy cơ đột quỵ và có thể tác động đến mạch máu não.
• Người mắc các rối loạn thần kinh, tâm thần: Các bệnh như tự kỷ, bệnh tâm thần phân liệt, bệnh mất trí nhớ Alzheimer... có thể tăng nguy cơ động kinh.
• Người từng trải qua đột quỵ hoặc tai biến mạch máu não trước đó: Một số người sau khi trải qua đột quỵ có thể phát triển ra các tình trạng liên quan đến động kinh.
• Người tiếp xúc với các yếu tố nguy hiểm: Tiếp xúc với các chất độc hại, thuốc gây nghiện, hoặc các tác nhân môi trường có thể tăng nguy cơ bị động kinh.
• Phụ nữ mang thai: Thai kỳ có thể tác động đến hệ thần kinh và gây tăng nguy cơ động kinh ở một số phụ nữ.
• Người già: Nguy cơ động kinh tăng theo tuổi tác do sự suy giảm chức năng và cấu trúc của hệ thần kinh.

Bệnh động kinh có di truyền không?

Có một phần yếu tố di truyền có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh động kinh. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng người có người thân trong gia đình (cha mẹ, anh chị em) mắc chứng động kinh có nguy cơ cao hơn bị động kinh so với những người không có tiền sử động kinh trong gia đình.

Tuy nhiên, di truyền không phải là nguyên nhân duy nhất gây ra bệnh động kinh. Còn có nhiều yếu tố khác nhau cũng đóng vai trò trong sự phát triển của bệnh, bao gồm:

• Yếu tố môi trường: Môi trường chơi một vai trò quan trọng trong việc kích hoạt gen và tác động đến sự phát triển của bệnh động kinh. Tiếp xúc với các tác nhân gây động kinh như thuốc gây nghiện, chất độc hại, và stress môi trường có thể tác động đến nguy cơ động kinh.
• Bệnh lý khác: Các tình trạng y tế như bệnh tim mạch, tiểu đường, các bệnh thần kinh khác cũng có thể tăng nguy cơ động kinh.
• Yếu tố phát triển não bộ: Sự phát triển không đúng bậc của não trong thai kỳ hoặc thời thơ ấu có thể tạo ra môi trường dễ bị động kinh.
• Yếu tố tâm lý: Tình trạng tâm thần như căng thẳng, trầm cảm, và lo âu có thể tác động đến nguy cơ bị động kinh.

Cách sơ cứu khi bị động kinh

Khi bạn chứng kiến ai đó bị co giật hoặc lên cơn động kinh, có một số bước quan trọng mà bạn nên thực hiện để cung cấp sơ cứu hiệu quả:

• Đặt gối hoặc một vật mềm dưới đầu của người bệnh.
• Nới lỏng quần áo.
• Đặt vật cứng vào miệng tránh trường hợp người bệnh cắn vào lưỡi.
• Ghi lại những gì bạn thấy trong suốt cơn động kinh, như các triệu chứng, thời gian kéo dài, và cách cơ thể di chuyển.
• Khi người bệnh bắt đầu tỉnh lại, hãy tạo điều kiện riêng tư cho họ và giúp họ thoải mái.
• Tìm kiếm sự giúp đỡ y tế: Nếu đây là lần đầu tiên người bệnh trải qua cơn động kinh, hoặc nếu cơn động kinh kéo dài quá lâu, hoặc nếu cơn động kinh lặp lại mà người bệnh chưa từng được chẩn đoán, hãy gọi cấp cứu hoặc đưa họ đến bệnh viện để được kiểm tra bởi các chuyên gia y tế.

Phương pháp chẩn đoán bệnh động kinh

Điện não đồ 

EEG là một phương pháp ghi lại hoạt động điện của não. Nó có thể giúp phát hiện các biểu hiện điện não bất thường trong thời gian cơn động kinh xảy ra. EEG cũng hữu ích để xác định loại động kinh và phân loại chúng.

Chụp cộng hưởng từ (MRI) và CT (CT scan)

Giúp xác định các tác nhân gây ra động kinh như khối u não, tổn thương não, hoặc các vấn đề cơ bản khác.

Xét nghiệm máu và nước tiểu

Xét nghiệm này có thể giúp loại trừ các nguyên nhân khác gây ra triệu chứng tương tự như tăng acid uric, nhiễm trùng nội tiết, hoặc các vấn đề nội tiết khác.

Xét nghiệm điện giải

Kiểm tra mức điện giải trong máu có thể giúp loại trừ những nguyên nhân có thể gây ra động kinh như tình trạng điện giải bất thường.

Xét nghiệm genetica

Một số dạng bệnh động kinh có nguồn gốc genetica. Xét nghiệm gen có thể giúp xác định các biến thể gen có liên quan đến bệnh động kinh.

Xét nghiệm về chức năng thần kinh 

Đây là một loạt các kiểm tra tập trung vào đánh giá các khả năng như trí tuệ, tư duy, và chức năng thần kinh khác để xác định mức độ tác động của bệnh động kinh lên chất lượng cuộc sống hàng ngày của bệnh nhân.

Điều trị bệnh động kinh

Thuốc điều trị

• Thuốc chống co giật: Như phenytoin, carbamazepine, valproic acid, lamotrigine, topiramate, levetiracetam và nhiều loại khác.
• Thuốc chống co giật tác động lên các kênh ion: Như gabapentin và pregabalin.
• Thuốc chống co giật hoạt động lên hệ GABA: Như benzodiazepines như diazepam và lorazepam.

Phẫu thuật

Phẫu thuật có thể được xem xét nếu động kinh không phản ứng tốt với điều trị thuốc hoặc nếu cơn co giật xuất phát từ một vùng cụ thể của não. Phẫu thuật có thể bao gồm loại bỏ các vùng não gây ra cơn co giật hoặc gắn thiết bị điện tâm đồ để kiểm soát hoạt động điện não.

Stimulation điện não

Một phương pháp mới là sử dụng thiết bị implantable để phát điện tín hiệu vào não nhằm kiểm soát động kinh. Ví dụ, thiết bị Vagus Nerve Stimulation (VNS) được cấy vào cổ để gắn liền với dây thần kinh Vagus và phát điện tín hiệu thần kinh này.

Dinh dưỡng và lối sống lành mạnh

Dinh dưỡng tốt và lối sống lành mạnh có thể hỗ trợ quá trình điều trị động kinh.

Tâm lý trị liệu

Động kinh có thể tác động đến tâm trạng và tình trạng tâm thần. Tâm lý trị liệu và hỗ trợ tâm lý có thể giúp người bệnh quản lý tốt hơn các tác động này.

Theo dõi và điều chỉnh

Điều trị động kinh thường cần sự theo dõi liên tục và điều chỉnh dựa trên tình trạng của người bệnh.

Nên nhớ rằng điều trị động kinh nên được thực hiện dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa, để đảm bảo rằng phương pháp điều trị được tùy chỉnh cho từng trường hợp cụ thể.