U nang buồng trứng chiếm tỉ lệ khoảng 80% các khối u buồng trứng nói chung, là loại khối u rất hay gặp ở phụ nữ, đặc biệt phụ nữ trong lứa tuổi sinh đẻ. U nang buồng trứng có nhiều nhiều dạng với nhiều biến chứng khác nhau, hầu hết chúng đều nguy hiểm, đe dọa tính mạng người bệnh ở mọi lứa tuổi.

1. U nang buồng trứng là gì?

U nang buồng trứng chỉ một khối phát triển bất thường trên buồng trứng. U nang buồng trứng có thể phát triển từ các mô của buồng trứng hay từ mô của các cơ quan khác trong cơ thể.

U nang buồng trứng tồn tại ở nhiều dạng khác nhau với nhiều biến chứng khác nhau, trong đó, xoắn u nang buồng trứng là dạng biến chứng nguy hiểm, đe dọa tính mạng người bệnh.

2. Các dạng u nang buồng trứng thường gặp

U nang cơ năng: Là những khối u phát sinh do rối loạn hoạt động nội tiết của buồng trứng, về mặt giải phẫu bệnh tổ chức buồng trứng không có thay đổi. U nang buồng trứng cơ năng thường là u lành tính, có thể tự biến mất và không gây nguy hiểm.

U nang thực thể: Có biến đổi về tổ chức học buồng trứng ở những khối u, vì vậy đây là những khối u có nguy cơ ung thư hóa. 

Trong đó:

• U nang nước buồng trứng là dạng hay gặp nhất, chiếm khoảng 40% các khối u nang buồng trứng. Nếu trên bề mặt u có các mạch máu tăng sinh hình lược, hay có các nhú trên bề mặt hoặc trong lòng u là những dấu hiệu nghi ngờ ung thư hóa.
• U nang nhầy buồng trứng: Chiếm khoảng 20% các khối u buồng trứng.
• U nang bì buồng trứng: Chiếm khoảng 25% các khối u buồng trứng.
• Lạc nội mạc tử cung dạng u nang: Nội mạc tử cung là lớp màng trong của tử cung, gồm 2 phần, phần nền hầu như không thay theo chu kỳ kinh nguyệt, trong quá trình mang thai và khi sinh nở. Tuy nhiên, khi tổ chức nội mạc tử cung phát triển ngay trên bề mặt buồng trứng, gây phá hủy tổ chức buồng trứng lành. U thường gây đau, dính nhiều làm tắc vòi trứng gây vô sinh.

3. Triệu chứng thường gặp của u nang buồng trứng

U nang buồng trứng thường có nhiều loại khác nhau và 90% là khối u lành tính (ít gây ung thư), 10% phát triển thành ác tính. Phụ nữ trong độ tuổi tiền mãn kinh bị u buồng trứng có nguy cơ phát triển thành ung thư cao hơn so với phụ nữ ở độ tuổi sinh đẻ. Các khối u này tiến triển âm thầm với triệu chứng mơ hồ hoặc thậm chí không gây ra triệu chứng bất thường, đôi khi vô hại và tự biến mất. Dưới đây là một số triệu chứng thường gặp nhất:

• Đau vùng chậu, thắt lưng hoặc đùi: Người bệnh có thể gặp các cơn đau mơ hồ vùng chậu, dọc thắt lưng hoặc đùi. Đây là triệu chứng phổ biến nhất, thường xuyên gặp phải do các khối u chèn ép lên các cơ quan hoặc các dây thần kinh chạy dọc sau xương chậu.
• Đau tức bụng dưới, đầy hơi, buồn nôn và nôn: Khối u có kích thước lớn có thể gây khó chịu tức thời cho người bệnh, đôi lúc cảm giác chướng bụng, bụng to, sờ thấy khối u. Đặc biệt, khi có cảm giác đầy hơi liên tục hằng ngày, nôn và buồn nôn thì nên cảnh giác với những tế bào ác tính ở buồng trứng do các khối u ác tính không vỡ, sẽ biến chứng thành ung thư gây hoạt tử và nhiễm trùng. Dấu hiệu đầy hơi, buồn nôn thường nhầm lẫn triệu chứng bệnh về tiêu hóa khiến các chị em chủ quan, coi thường bệnh.
• Đi tiểu liên tục: Hiện tượng rối loạn tiểu tiện có thể do nhiều yếu tố và có thể do nhiều bệnh lý gây ra, bao gồm những vấn đề bàng quang, đường tiết niệu, các triệu chứng của đường huyết cao nhưng cũng là biểu hiện của bệnh u nang buồng trứng do sự chèn ép lên bàng quang của khối u từ đó thôi thúc bạn có nhu cầu đi tiểu nhiều hơn, nhưng khi tiểu lại có cảm giác đau buốt, bứt rứt.

• Đau khi quan hệ tình dục: Nếu bạn quan hệ tình dục và cảm thấy đau ở một bên so với bên kia, thì bạn cần nghĩ đến u nang buồng trứng. Một số u nang khi phát triển với kích thước lớn, có thể nằm ngay ở cổ tử cung gây cản trở. Do đó, bạn sẽ xuất hiện cảm giác đau đớn khi quan hệ.
• Chu kỳ kinh nguyệt bất thường: Chu kỳ kinh bất thường hay còn gọi là chứng rối loạn kinh nguyệt là biểu hiện của nhiều bệnh phụ khoa trong đó có liên quan đến buồng trứng.
• Tăng cân không rõ nguyên nhân: Mặc dù không phải là triệu chứng điển hình của bệnh, tuy nhiên nếu bạn tăng cân bất thường đi kèm với một số triệu chứng kể trên thì bạn nên nghi ngờ và đến gặp bác sĩ để được thăm khám và phát hiện sớm.

4. Nguyên nhân gây ra u nang buồng trứng

Các báo cáo nghiên cứu cho rằng nguyên nhân dẫn đến u nang buồng trứng là do 1 số vấn đề liên quan đến hormon hoặc 1 số bệnh lý như lạc nội mạc tử cung, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS). Dưới đây là một vài nguyên nhân thường gặp:

• Dùng quá nhiều thuốc tránh thai;
• Sử dụng nhiều thực phẩm chứa hormon như các loại thịt, trứng và sữa...;
• Chế độ ăn uống không hợp lý, ít thực phẩm từ tự nhiên như rau củ quả tươi xanh;
• Stress hoặc béo phì;
• Gan bị nhiễm độc hoặc do làm việc quá sức.

5. Điều trị u nang buồng trứng

Điều trị u nang buồng trứng tùy thuộc vào từng trường hợp. Đối với u nang buồng trứng cơ năng thì không cần điều trị, chỉ cần theo dõi từ 3-6 vòng kinh, nếu u nang BT cơ năng thì tự mất đi. Đối với u nang buồng trứng thực thể, cần phẫu thuật loại bỏ khối u càng sớm càng tốt để tránh dẫn đến biến chứng và ung thư hóa. Cụ thể:

• Nang nước: Gặp ở người lớn tuổi nên cắt cả 2 buồng trứng;
• Nang nhầy: Cần cắt bỏ càng sớm cả 2 buồng trứng càng tốt để tránh nhầy tái phát;
• Nang bì: Cắt bỏ u. Cố gắng bảo tồn nhu mô lành;
• Nang ở người có thai: Nếu có chỉ định giữ thai nên mổ cắt u vào tháng thứ 4, nếu có biến chứng thì mổ khẩn bất kỳ tuổi thai vào khoảng nào;
• Nếu nang buồng trứng 02 bên ở người trẻ tuổi còn nhu cầu sinh đẻ cần bóc tách khối u và bảo tồn tối đa phần bình thường còn lành và vòi trứng. Cần lưu ý đối với khối u có bề mặt sần sùi, có dấu hiệu nứt vỡ ở bệnh nhân > 40 tuổi cần sinh thiết tức thì để đề phòng ung thư. Nếu u nang buồng trứng phát triển xâm lấn dây chằng rộng thì cần tiến hành phẫu thuật bóc tách khối u, tránh làm tổn thương niệu quản, hệ động mạch chậu và bàng quang.

6. U nang buồng trứng có nguy hiểm không?

Đối với từng bệnh nhân, các biến chứng có thể xuất hiện sớm hay muộn. Khi triệu chứng rõ rệt tức là u đã to và chèn ép vào các tạng xung quanh gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí ảnh hưởng tới tính mạng. Một số biến chứng nguy hiểm phải kể đến như:

* Xoắn u nang

Xảy ra với bất kỳ loại u nào, những u nhỏ, có cuống dài, không dính là những u dễ bị xoắn.

* Vỡ nang

Vỡ nang xảy ra khi áp lực dịch trong khối u quá lớn, gây vỡ u nang. Bệnh nhân có biểu hiện đau bụng đột ngột, đau liên tục, hạ vị và hai hố chậu ấn đau, có phản ứng. Một số trường hợp vỡ nang gây chảy máu trong, bệnh nhân có thể choáng mất máu. Khi khám âm đạo thấy khối u khó xác định, tử cung đau khi di động. Nếu như không điều trị kịp thời thì có thể đe dọa đến tính mạng người bệnh.

* Chèn ép các tạng xung quanh

Biến chứng này thường xảy ra khá muộn, khi khối u đã phát triển lâu, kích thước lớn. Hậu quả là khối u chèn ép bàng quang gây đái rắt, chèn ép trực tràng gây táo bón, đôi khi chèn ép niệu quản gây ứ nước bể thận, thậm chí có những khối u buồng trứng rất lớn chèn ép tĩnh mạch chủ dưới gây tuần hoàn bàng hệ, phù 2 chi dưới, cổ trướng,...

U nang buồng trứng là một bệnh lý thường gặp ở phụ nữ, nếu không phát hiện và điều trị kịp thời sẽ gây ra những biến chứng nguy hiểm. Vì thế chị em phụ nữ nên đi khám phụ khoa định kỳ 4 - 6 tháng/ lần để phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường của u nang buồng trứng cũng như các bệnh phụ khoa khác.

Để đặt lịch khám tại TTH Hospital, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY.